Porcelana Kutani - poznaj jej historię i style!

0

Uroki ceramiki Kutani

Lalki Hina w stylu Kutani

Jeżeli miałabym wskazać, co takiego zafascynowało mnie w ceramice Kutani, to z pewnością byłoby to przebogate i oryginalne zdobnictwo. To absolutnie nie jest jeden styl – a jest w czym wybierać – mamy style wyrafinowane i eleganckie, a także bardziej frywolnie podchodzące do formy, kapiące złotem i nieco skromniejsze, o kolorach żywych i głębokich i tych bardziej stonowanych. Każdy na pewno znajdzie taki, który mu przypadnie do gustu. Wszystkie łączy jedno – nieszablonowe i odważne podejście do designu.

Ko-kutani, czyli Dawne Kutani

Ko-Kutani

Zdjęcie: domena publiczna

Historia Kutani-yaki sięga początków okresu Edo (1600-1868), gdy Japonią rządził siogunat Tokugawa oraz podległe mu feudalne rody, a kraj podzielony był na domeny. W okolicy małej wioski Kutani w domenie Daishōji (dziś część miasta Kaga w prefekturze Ishikawa) zostały wówczas odkryte złoża wysokiej jakości gliny. Władca domeny, daimyō Toshiharu Maeda wysyła służącego mu Saijirō Gotō do Arity w domenie Saga, kolebki japońskiej porcelany, aby poznał tajniki tworzenia ceramiki. Po jego powrocie, w 1655 roku w Kutani powstała pierwsza pracownia z piecem do wypalania ceramiki, co dało początek nowemu stylowi, dziś znanemu jako Ko-Kutani („Dawne Kutani”).

W stylu tym królują nakreślone silnymi konturami motywy roślinne i krajobrazy, które pokrywały nieraz całe naczynie. Kolory odznaczają się wyraźną głębią, dodatkowo rozróżnia się dwa typy ze względu na kolorystykę:

- Ao-de, gdzie korzystano z kolorów: ciemnozielonego, ciemoniebieskiego, purpurowego i żółtego.

- Iro-e (zwane też Gosai-de), gdzie korzystano z pięciu kolorów: czerwonego, zielonego, purpurowego, ciemnoniebieskiego i żółtego.

Niestety, kariera Ko-Kutani była niezwykle krótka. Około 1700 roku siogunat Tokugawa zaczął niesłusznie podejrzewać, że wyroby z Kutani to ceramika przemycona z kontynentu. W tamtym czasie Japonia była krajem odizolowanym od jakichkolwiek wpływów z zewnątrz – przybysze z zagranicy nie mieli prawa wstępu, a Japończycy prawa opuszczenia kraju, zaś handel zagraniczny dozwolony był tylko w ściśle wyznaczonych miejscach. W obawie przed surowymi konsekwencjami ze strony siogunatu, piece w Kutani zostały zburzone, a wszelka działalność zawieszona.

 

Styl Mokubei'a

Styl Mokubei'a

Zdjęcie: domena publiczna

Na tym historia Kutani-yaki mogłaby się zakończyć, ale na szczęście ponad 100 lat później, ród Maeda zaprosił w 1805 roku jednego z największych mistrzów japońskiej ceramiki, Mokubei'a Aokiego, by ten otworzył pracownię w mieście Kanazawa i przywrócił życie ceramice Kutani-yaki. Powstające od tamtej pory wyroby ceramiczne cieszą się mianem Saikō-Kutani, czyli „odrodzonym Kutani”. Styl Mokubei'a jest łatwo rozpoznawalny – rzuca się tu w oczy czerwona baza, na której namalowane są postacie ludzkie, zwierzęta i roślinne wzory. Kolory są żywe i i kontrastujące ze sobą. Zdobnictwo tym wyraźnie nawiązuje do stylu porcelany z okresu dynastii Ming (w Japonii znanej jako gosu aka-e).

 

Styl Yoshidaya

Styl Yoshidaya

Zdjęcie: domena publiczna

W 1818 roku bogaty kupiec z klanu Toyota otworzył pracownię Yoshidaya, dając początek nowego stylu Kutani-yaki. Charakteryzuje się on delikatnym stylem malowania, a najczęstszymi tematami są kwiaty, ptaki i krajobrazy. Obwołany mianem następcy stylu Ko-Kutani, wykorzystuje trzy kolory: zielony, żółty i purpurowy.

 

Styl Iidaya

Styl Iidaya

Zdjęcie: domena publiczna

W latach 1830 – 1845 królował styl zwany Iidaya, wyróżniający się znacznymi wpływami chińskimi, stąd też często przedstawiane są znane z chińskiej kultury motywy, jak na przykład Siedmiu Mędrców z Bambusowego Gaju. Pieczołowicie nakreślane czerwone linie tworzą szczegółowe obrazy, które następnie hojnie pokrywano złotem, dodając niesamowitej elegancji.

 

Styl Eiraku

Schyłek epoki Edo, czyli lata 1865-1868, przyniósł technikę stworzoną pod wpływem Hozena Eiraku z Kioto. Na pokrytym czerwonym kolorem naczyniu tworzy się złoty malunek, co nadaje wyjątkowo luksusowego wyglądu - stąd nazywany jest też „stylem złotego brokatu” (kinran-fū). Charakterystyczne są malunki kwiatów, ptaków i innych zwierząt.

 

Styl Shōza

Zdjęcie: domena publiczna

Na lata 1860-1880 przypadają narodziny stylu Shōza. W tym samym czasie Japonia przechodziła szereg ogromnych przemian politycznych i obyczajowych. Shōza – zwana też saishiki kinran-de, „porcelana malowana złotem” - znakomicie oddaje ducha tamtych czasów, ponieważ ukazuje zetknięcie się kultury japońskiej z kulturą zachodnią w okresie Meiji (1868 - 1912). Niezwykle charakterystyczną cechą stylu jest jego wielobarwność, szczegółowość i połączenie wszystkich poprzedzających go technik, zaczynając od Ko-Kutani.

 

Nowe Kutani

Współcześnie poza stylami tradycyjnymi, spotyka się również i nowoczesne style. Spośród nich na wzmiankę zasługują:

Aochibu

Technika zdobienia rozpowszechniona w erze Taishō (1912 - 1926), w której drobne zielone kropki, zwane zielonymi ziarnami, nakładane są na inny kolor, tworząc wzór przypominający skórę rekina. Wymagana jest precyzja, aby uzyskać jednakową wielkość ziaren, kolor i odstęp. Oprócz zielonych, czasem występują też ziarna białe i złote. Wzór wsparty jest przez motywy roślinne w kolorze złota, Razem tworzy to wyjątkowo oryginalną, wyrafinowaną całość.

Mori-etsuke

Mori-etsuke

Około 1918 roku Nishiya Toshi wprowadził oryginalną technikę mori-etsuke w której, przy pomocy obficie nakładanych specjalnych farb, na powierzchni porcelany tworzy się wypukły wzór, co daje wrażenie trójwymiarowości. Technika ta często spotykana jest w figurkach, takich jak lwo-psów shishi czy zapraszających kotów maneki-neko. Charakterystyczną cechą jest wypukły rysunek namalowany specjalnymi farbami, dający wrażenie trójwymiarowości.

Saiyū

Technika pokrywania całego naczynia szkliwem w pięciu kolorach: niebieskim, zielonym, żółtym, purpurowym i ciemnoniebieskim. Nakładając warstwami dwie i więcej rodzajów szkliwa, uzyskuje się stopniowe przejścia między kolorami, tworzące elegancki i żywy wzór.

Yūri kinsai

Na pomalowaną porcelanę nakleja się płatki złota tworzące wzór, po czym nakłada się przezroczyste szkliwo, po czym całość wypala. Dzięki temu gotowy wyrób zyskuje elegancki połysk.

Ginsai

Technika podobna do powyższej, ale z wykorzystaniem płatków srebra. Na naczynie z naklejonymi płatkami srebra nakłada się przezroczyste bądź pięciokolorowe szkliwo. Srebrne płatki nie tylko się nie odklejają, ale też nie rdzewieją.

Dziś działa ponad 700 pracowni produkujących ceramikę Kutani - najwięcej z nich mieści się w prefekturze Ishikawa w miastach takich jak Kanazawa, Komatsu, Kaga czy Nomi. W tym ostatnim każdego roku od 3 do 5 maja organizowany jest festiwal zwany Kutani Chawan Matsuri, gdzie można zakupić produkty Kutani-yaki w wyjątkowo niskich cenach.

A póki jeszcze zrobić zakupy w Japonii jest ciężko... możecie zakupić je w sklepie Maemuki ;)

 

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl